Albisteak

Amaia Gurbindo: “Itzulpen on batek mezuari begiratu behar dio, testuaren zentzuari, istorioak esan nahi duenari”

hilketa bat iragartzen da - Agatha Christie Apuntatu izena: Amaia Gurbindo (Burlata, 1998). Agatha Christieren nobela entzutetsua itzuli du, eta lan horren emaitza da Hilketa bat iragartzen da eleberria, Igela argitaletxearen eskutik.

Agatha Christie zalea zara?

Bai, etxean beti izan dira oso zaleak, eta beti izan ditut inguruan Christieren liburuak. Dena dela, aitortuko dut orain askoz hurbilagotik ezagutu dudala haren lana. Beste modu batean begiratu diot, bai Christieri, bai haren lanari.

Nola iritsi zitzaizun liburua itzultzeko gonbita?

Liburua itzultzeko proposamena bi lankidek egin zidaten, Itziarrek eta Xabierrek.

Izenburuak aurreratzen digun bezala hilketa bat iragarri da. Iragarkiaren arabera, gainera, ordua eta lekua ere jakinekoak dira. Hortik aurrera, zer?

Herriko biztanleek iragarkia egunkarian ikusten dutenean, ez dute serio hartzen: uste dute jai moduko bat izango dela, edo jolas moduko bat. Halere, hilketa benetan gertatzen da, eta ustezko jai horretan zeuden guztiak bilakatzen dira susmagarri. Gezur txikiak, iragana… oso argia zirudien hori ilun bilakatzen da.

Itzuli duzun lehen eleberria da. Nola sentitu zara prozesuan?

Oso berezia izan da. Literatura itzultzea interesgarria da, patxadaz hartu beharreko lana. Esan bezala, polita izan da Christie hurbilagotik ezagutzea, baina ardura puntutxo bat ere izan dut. Haren tonua, erritmoa, hitz-jokoak… euskarara ekartzea puzzle bat osatzearen antzekoa izan da. Irakurleari atsegina egingo zaion irakurgaia osatzen saiatu naiz, baina Christieren berezitasunak ezabatu gabe.

Zein da, zure iritziz, itzulpen on baten gakoa?

Tira, galdera horrek ez du erantzun zuzen bakarra, itzulpen on mota asko egoten ahal da. Dena den, kasu honetan eta nire ustez, itzulpen on batek mezuari begiratu behar dio, testuaren zentzuari, istorioak esan nahi duenari. Kulturen eta garaien arteko zubia egitea ere garrantzitsua iruditzen zait, hartzailea istorioan murgildu dadin eta jatorrizko lanaren testuingurua ulertu dezan. Horrez gain, uste dut askotan itzulpengintza lanbide bakartitzat hartzen dugula, baina ez duela zertan hala izan. Itzulpena ahalik eta txukunena izan dadin, galdetu egin behar da: beste itzultzaile batzuei, gai bati edo besteari buruzko ezagutzak dituztenei… Zalantzak komentatzeak edo hurbilekoei iritzia eskatzeak asko aberasten du itzulpena.

50 urte bete berri dira nobela beltzaren dama britaniarraren hil zenetik. Zer nabarmenduko zenuke haren idazkeratik?

Christieren idazkera berezia da, sinplea dela pentsatzen ahal dugulako. Elkarrizketa asko du, esaldi ez oso luzeak… Baina ageriko sinpletasun horretan, irakurleak lerro artean irakurtzen jakin behar du. Izan ere, Christiek garrantzia ematen dio idatzita dagoen horri, baina baita idatzita ez dagoenari ere. Itxuraz espontaneoa da, liburuan egunerokotasuna da nagusi, istorioa herri batean eta bertako etxe eta inguruetan gertatzen baita. Hala ere, dena oso neurtuta dago; ez da kasualitatea zer, non eta nori esaten zaion.

Zeintzuk dira itzultzea gustatuko litzaizkizukeen beste egileak?

Tira, Agatha Christieren beste lan bat itzultzea bikaina litzateke, baina beste lan motaren bat egitea ere gustatuko litzaidake. Haur eta gazte literatura, antzerkia… aukera asko dago. Egia esateko, gustatuko litzaidake ahots propioa duten idazleak itzultzea, hau da, idatzitakoaren bidez helarazitakoa erakargarria izan dadila irakurleentzat, eta aldi berean erraz identifikatzekoa, testuaren formarengatik eta islatutako ideiengatik.