Joseba Gabilondo: “Euskal Herriko literaturaren historia zapalketa baten historia da”

Euskal literaturaren historia berritzaile bat dakar Joseba Gabilondok saiakera honetan (Txalaparta). Bazter utzitako autoreak biltzen ditu, literatura diskurtso historikoen errepasoa egiten du, eta orain arteko definizio eta baieztapen aunitz ezbaian jartzen.

Euskaraz idatzi ez duten idazleak eta historia tradizionalak bazter utzitako diziplinak biltzen dituzu historia honetan. Zer helbururekin? Ez al du horrek euskarazko literatura itzalean uzten?

Aitzitik: euskara hutsezko historiek uzten dute euskarazko literatura itzalean, izan ere, euskararen eta euskal historiaren erdigunean, diglosia eta klase/genero zapalketa dago, opresioa. Eta zapalketa hori euskal literaturaren historian ondo azaltzeko zapaltzaileen jarduna –ideiak eta idatziak– azaldu behar dira. Eliteek Euskal Herrian ia beti erdaraz idatzi dute, baina euskara defendatuz gure “nortasunaren” elementu bereizgarriena bezala. Hori azaldu eta kritikatu egin behar da. (Irakurri +)

Antxiñe Mendizabal: Hiru emakumeak ama-zurtz sentitzen dira; iruditzen zaie egokitu zaien ama ez dela behar zutena”

Familia baten zirkulazio-sisteman sartzen gaitu Antxiñe Mendizabalen Odolekoak eleberriak. Zainetatik batera eta bestera garamatza odolak hiru belaunalditan zehar. Eta bueltan bihotzera. Bi bihotz dauzka baina istorio honek, bakoitza bere erritmoan taupaka baina elkarri oihartzuna eginez.

Has gaitezen hezurduratik: hitz egiguzu hiru belaunaldien istorioaz, lekuaz, garaiaz.

Iruñean dago nagusiki girotuta. 1941. urtean abiatzen da historia eta 2005ean amaitzen. Echaluce familiako alaba eta haren ondorengoak dira protagonista nagusiak: Matilde, Teresa eta Amaia. Hala ere, emakume bakoitzaren inguruan pertsonaia ugari batzen dira, beren mundu-konstelazio propioa osatuz. Protagonistak bezain funtsezkoak iruditzen zaizkit bigarren mailako pertsonaiak. Guztiak daude, nolabait, saretuta, eta askotan endredatuta, beraiek jakin gabe, besteen bizitzetan nahastuta. (Irakurri +)

Jolasak, euskaraz – Badago non aukeratu

Gero eta gehiago dira, gero eta osatuagoak, gero eta erakargarriagoak. Adin guztietarako, ume txiki-txikietatik hasi eta heldutasunera arte. Euskarazko jolasak dira, ondo pasatzen, pertsona bezala garatzen eta euskaldun izaten lagunduko diguten opari itzelak.

Umeek indar, pasio, interes eta gogo gehiena jolasetan jartzen omen dute. Gure txikitako oroitzapenik onenak ere, askotan, jolasekin lotuta daude. Ederto baten ibiltzen ginen elizako plazan txorro morro piko taie ken olgatzen, edo etxe azpiko kalean soka-saltoan, edo lagun baten etxean kartetan, edo lehengusuekin Monopolyan, edo neba-arrebok Scalextricarekin. Ezin gusturago egoteaz gain, haien bidez sozializatzen gara, haien bitartez ikasten dugu elkarrekin nola jokatu, gure sentipenak, beharrizanak eta desioak nola kudeatu, eta, lantzean behin, mundua zelakoa den ere bai.

Euskal Herritik begiratuta, jakina, egundoko garrantzia dauka jolasak darabilen hizkuntza. Euskaraz ala erdaraz etorri, umeak euskaldunago egingo ditu edo, kontrara, erdaldunduko ditu. Ez da kontu erraza, merkatuan erabateko gehiengoa daukatelako atzerrian sortutako jolasek. Hala ere, gero eta gehiago dira euskaraz jolasteko aukera ematen dutenak, hala Euskal Herrian bertan asmatutakoak nola kanpotik ekarritakoak. Badago, beraz, non aukeratu. (Irakurri +)

Joseba Sarrionandia: “Ez nuke kultura baztertu bateko funtzionarioa izan nahi”

Gauzak direna balira saiakeraren karietara hurbildu gara Joseba Sarrionandiarengana (Iurreta-Durango, 1958). Habanako gaukaria izeneko sortaren hirugarren liburua da, Pamiela argitaletxearen eskutik argitaratuta. Egitasmo xume baten hiruko biribila. 

Nondik nora Habanako gaukaria trilogia? Trilogia izateko asmoz hasi zenuen egitasmoa?

Liburu bat izan zen lehenengoa, Bizitzea ez al da oso arriskutsua? Liburu bat ikuspegi, idazkera eta erreferentzia batzuekin egiten da. Beste bi atera zaizkit gero irizpide berberekin.

Saiakera liburuak dira, baina egunerokoak edo dietarioa ere badira.

Saiakera uste dut dela interesgarriena, idazkera apur bat esperimentalean. Egunkari moldea metodo edo diziplina bat da batez ere, ez da diario intimoa esan daitekeena. (Irakurri +)

DURANGO, Kulturaren Azoka nazionala

54 urtez, urtero, euskal kulturak plaza handi bat zabaldu izan du Durangon. Batez ere euskal kulturari ikusgarritasuna ematea zuen helburu, debekatu eta ezkutuan zegoen euskal kultura denen esku jartzea. Liburuak eta diskoak gizarteratu eta saltzeko azoka gisa abiatu zen, eta urteak aurrera, eremua zabalduz joan da, liburuak, musika, antzerkia, zinema… euskal kulturaren topagune da Durangoko Azoka. Eta 54 edizioren ondoren, hara non aurten Durangon ez diren standak jarriko eta Azoka online egingo den.

Ez da standik jarriko, baina Azoka bai egingo da, Internet bidezko Azoka antolatuko baitu Gerediagak, euskal kulturak bere erakusleihoa gal ez de zan. COVID-19ak gauza asko aldatu ditu 2020 honetan, eta Durangoko Azoka ere aldatu digu, bost egunez (abenduaren 4tik 8ra) euskal kulturan murgiltzeko modu berria topatu behar kodugu aurten, standez stand eta ekitaldiz ekitaldi ezingo baikara ibili Durangon. (Irakurri +)

Kaixomaitia.eus kontaketa erotikoen lehiaketaren oinarriak

Kaixomaitia.eus atariak bere xedeen artean du, besteak beste, euskarazko edukiak sortzea eta zabaltzea; esaterako, pertsonen arteko harreman afektibo eta sexualarekin dituzten orotariko gaiak, nahiz kontaketa edo ipuin erotiko laburrak. Sinetsita baitago euskararen normalizazioaren bidean ezinbestekoak direla euskarazko edukiak sortzea eta sarean ere zabaltzea.

Aipatu helburu horiei jarraiki, aurten lehen aldiz Kaixomaitia.eus -ek abian jarri nahi du Elkar Argitaletxearekin elkarlanean euskarazko kontaketa erotikoen lehiaketa, ondorengo oinarriekin:

1. Lehiaketan parte hartzeko:
Lehiaketa honetan parte hartu ahal izango dute 18 urte edo gehiagoko herritarrek.

Izen-abizenak, posta elektronikoa eta harremanetarako telefono bat zehaztu beharko ditu parte-hartzaileak.

Parte-hartzaileak ezizen edo izen propioarekin parte hartuko du, baina azken 8 finalisten artean suertatuz gero, izen-abizen errealak erabili ahalko dira sari banaketa eta komunikazio lanetarako.
(Irakurri +)